6 tư thế ngủ của trẻ sơ sinh, đâu là tư thế tốt và an toàn?

Tư thế ngủ của trẻ sơ sinh không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ mà còn liên quan trực tiếp đến hô hấp, sự phát triển xương khớp và mức độ an toàn của trẻ trong những tháng đầu đời. Nhiều cha mẹ vô tình cho bé ngủ theo thói quen truyền miệng mà không biết tiềm ẩn rủi ro. Bài viết dưới đây sẽ phân tích 6 tư thế ngủ phổ biến ở trẻ sơ sinh, chỉ ra ưu, nhược điểm và giúp cha mẹ lựa chọn tư thế ngủ an toàn nhất cho bé.

Tư thế ngủ ảnh hưởng đến trẻ như thế nào?

Giấc ngủ chiếm phần lớn thời gian sinh hoạt của trẻ sơ sinh, đặc biệt trong 3–6 tháng đầu đời. Ở giai đoạn này, cơ thể bé còn rất non nớt, mọi tác động từ tư thế ngủ đều có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và sự phát triển lâu dài.

• Ảnh hưởng đến hô hấp và tim mạch: Hệ hô hấp của trẻ sơ sinh chưa hoàn thiện, đường thở ngắn và dễ bị chèn ép. Nếu trẻ ngủ sai tư thế, đặc biệt là tư thế ngủ sấp hoặc ngủ trên bề mặt quá mềm, đường thở có thể bị cản trở, gây khó thở, thở khò khè hoặc thiếu oxy. Trong những trường hợp nghiêm trọng, điều này còn ảnh hưởng đến hoạt động tim mạch của trẻ.
• Ảnh hưởng đến xương đầu – cổ – cột sống: Xương sọ và cột sống của trẻ sơ sinh còn mềm, dễ biến dạng. Việc nằm một tư thế quá lâu, đặc biệt là nằm nghiêng cố định hoặc đầu luôn quay về một phía, có thể gây bẹp đầu, méo đầu hoặc vẹo cổ chức năng. Những vấn đề này nếu không được phát hiện sớm có thể ảnh hưởng đến thẩm mỹ và vận động của trẻ sau này.
• Liên quan đến hội chứng đột tử ở trẻ sơ sinh (SIDS): Một trong những yếu tố nguy cơ được nhắc đến nhiều nhất là tư thế ngủ không an toàn. Nghiên cứu cho thấy trẻ ngủ sấp hoặc ngủ trong môi trường có nhiều vật cản quanh mặt có nguy cơ SIDS cao hơn so với trẻ ngủ ngửa trên bề mặt phẳng, thông thoáng.

6 tư thế ngủ của trẻ sơ sinh phổ biến hiện nay

Trong thực tế, trẻ sơ sinh có thể ngủ ở nhiều tư thế khác nhau, cả do cha mẹ sắp xếp lẫn phản xạ tự nhiên của bé. Dưới đây là 6 tư thế ngủ thường gặp nhất cùng những phân tích cụ thể về ưu và nhược điểm.

Tư thế ngủ ngửa

Nằm ngửa là tư thế ngủ được các chuyên gia y tế khuyến nghị áp dụng thường xuyên cho trẻ sơ sinh. Đây không chỉ là tư thế ngủ tự nhiên mà còn giúp đảm bảo an toàn cho bé trong cả giấc ngủ ngắn ban ngày lẫn giấc ngủ dài vào ban đêm. Nhiều nghiên cứu cho thấy, tư thế nằm ngửa giúp giữ cho đường thở của trẻ luôn thông thoáng, từ đó làm giảm nguy cơ gặp phải hội chứng đột tử ở trẻ sơ sinh (SIDS).

Cách đặt trẻ:

Cho trẻ nằm ngửa trên bề mặt phẳng. Hai tay mở nhẹ sang hai bên hoặc đặt trước ngực, bàn tay hướng lên trên. Hai chân co nhẹ tự nhiên ở khớp gối và khớp háng. Có thể dùng khăn lớn cuộn thành ổ ôm sát cơ thể trẻ, tạo cảm giác an toàn tương tự như khi còn trong bụng mẹ. Nên kê một chiếc khăn hoặc gối mỏng dưới vai để giúp đầu và cổ trẻ nằm thẳng, hỗ trợ đường thở thông suốt.

Ưu điểm:

• Giúp toàn bộ cơ thể trẻ được thư giãn, tạo cảm giác thoải mái.
• Đường thở được giữ thông thoáng, hỗ trợ hô hấp tốt.
• Giảm nguy cơ hội chứng đột tử ở trẻ sơ sinh.
• Thuận tiện cho việc chăm sóc, theo dõi và vệ sinh cho trẻ.
• Ít gây áp lực lên các cơ quan nội tạng như tim, phổi và dạ dày.

Nhược điểm:

• Nếu trẻ nằm ngửa cố định một tư thế quá lâu có thể gây bẹp đầu.
• Trẻ có thể cảm thấy thiếu điểm tựa nếu không được quấn khăn hoặc tạo ổ nằm phù hợp.
• Không phù hợp với trẻ đang bị ngạt mũi nặng hoặc viêm đường hô hấp trên.

Tư thế ngủ nghiêng

Nằm nghiêng là tư thế trẻ sơ sinh nằm nghiêng sang bên trái hoặc bên phải thay vì nằm ngửa hoàn toàn. Đây là tư thế thường được nhiều cha mẹ lựa chọn với mong muốn hạn chế tình trạng trào ngược sữa hoặc ọc sữa sau khi bé bú.

Tuy nhiên, theo các khuyến cáo y khoa, nằm nghiêng không phải là tư thế ngủ ổn định cho trẻ sơ sinh. Trẻ rất dễ tự lật từ tư thế nghiêng sang nằm sấp, đặc biệt trong lúc ngủ sâu, từ đó làm tăng nguy cơ mất an toàn. Vì vậy, tư thế này chỉ nên áp dụng tạm thời, trong thời gian ngắn và luôn có sự theo dõi của người lớn.

Cách đặt trẻ:

Đặt trẻ nằm nghiêng nhẹ sang một bên, phần lưng được chèn bằng khăn cuộn mỏng hoặc gối chặn chuyên dụng để hạn chế việc trẻ lăn người. Đầu và cổ trẻ cần được giữ ở vị trí thẳng, không gập cổ hoặc xoay quá mức. Hai tay và chân đặt ở tư thế thoải mái, tránh bó cứng khiến trẻ khó cử động.

Ưu điểm:

• Có thể giúp sữa trào ra ngoài miệng nếu trẻ bị trớ, hạn chế nguy cơ sặc trong một số trường hợp.
• Có thể được áp dụng ngắn hạn theo chỉ định của bác sĩ đối với trẻ có vấn đề đặc biệt về tiêu hóa hoặc hô hấp.

Nhược điểm:

• Tư thế không vững, trẻ dễ tự xoay sang nằm sấp khi ngủ.
• Nếu nằm nghiêng cố định một bên trong thời gian dài có thể gây méo đầu, lệch mặt.
• Không được khuyến cáo cho trẻ sơ sinh ngủ kéo dài hoặc ngủ qua đêm.

>>> Có thể bạn quan tâm: 

Tư thế ngủ sấp

Nằm sấp là tư thế trẻ úp bụng xuống giường, đầu quay sang một bên hoặc trong một số trường hợp là úp hoàn toàn mặt xuống nệm. Một số trẻ có xu hướng ngủ sâu hơn khi nằm sấp do cảm giác cơ thể được ôm sát và ít bị giật mình.

Tuy nhiên, đây được xem là tư thế ngủ không an toàn đối với trẻ sơ sinh, đặc biệt khi trẻ chưa kiểm soát tốt vùng đầu và cổ_toggle. Tư thế này làm tăng nguy cơ chèn ép đường thở, thiếu oxy và có liên quan đến hội chứng đột tử ở trẻ sơ sinh.

Cách đặt trẻ:

Trẻ được đặt úp bụng trên bề mặt phẳng, đầu quay sang một bên để tránh úp mặt trực tiếp xuống nệm. Dù vậy, tư thế này không nên áp dụng cho giấc ngủ dài, chỉ có thể cân nhắc trong thời gian rất ngắn khi trẻ thức và có sự giám sát liên tục của người lớn.

Ưu điểm:

• Một số trẻ có thể ngủ sâu hơn trong thời gian ngắn.
• Giảm phản xạ giật mình tạm thời ở một số bé.

Nhược điểm:

• Dễ chèn ép đường thở, gây khó thở hoặc thiếu oxy.
• Làm tăng nguy cơ hội chứng đột tử ở trẻ sơ sinh.
• Không phù hợp với trẻ chưa kiểm soát tốt đầu, cổ và thân mình.
• Không được khuyến cáo cho trẻ sơ sinh ngủ thường xuyên hoặc ngủ qua đêm.

Tư thế ngủ cuộn tròn

Nằm cuộn tròn là tư thế trẻ sơ sinh co tay và chân sát vào thân mình, tạo hình dáng tương tự tư thế bào thai khi còn trong bụng mẹ. Đây là một phản xạ sinh lý tự nhiên, thường gặp ở trẻ trong những tuần đầu sau sinh khi hệ thần kinh và cơ xương chưa phát triển hoàn thiện.

Tư thế này không phải là tư thế ngủ độc lập mà thường xuất hiện khi trẻ nằm ngửa nhưng có xu hướng co người lại để tìm cảm giác quen thuộc và an toàn. Khi lớn dần, phản xạ cuộn tròn sẽ giảm đi và biến mất.

Ưu điểm:

• Giúp trẻ cảm thấy an toàn, dễ chịu và giảm cảm giác bỡ ngỡ với môi trường bên ngoài.
• Hỗ trợ trẻ đi vào giấc ngủ nhanh hơn trong giai đoạn sơ sinh sớm.
• Phù hợp với phản xạ tự nhiên của trẻ, không gây căng thẳng cho cơ thể.

Nhược điểm:

• Nếu trẻ cuộn người quá chặt hoặc bị quấn khăn không đúng cách có thể hạn chế cử động tự nhiên của tay chân.
• Trong một số trường hợp, trẻ có thể tự xoay người sang tư thế không an toàn nếu không được theo dõi.
• Không phù hợp để duy trì lâu dài khi trẻ đã lớn hơn và cần không gian vận động nhiều hơn.

Ngủ mút tay

Ngủ mút tay là hiện tượng trẻ đưa tay lên miệng và mút trong lúc ngủ. Đây là phản xạ sinh lý phổ biến, thường xuất hiện khi trẻ buồn ngủ, ngủ nông hoặc cần tự trấn an bản thân.

Hành động mút tay giúp trẻ cảm thấy dễ chịu và an tâm hơn, tương tự phản xạ mút khi bú mẹ. Đây không phải là tư thế ngủ mà là một hành vi đi kèm trong quá trình trẻ chìm vào giấc ngủ.

Ưu điểm:

• Giúp trẻ tự trấn an, tạo cảm giác an toàn và dễ đi vào giấc ngủ.
• Hỗ trợ trẻ duy trì giấc ngủ ổn định hơn trong những giai đoạn ngủ nông.
• Là phản xạ sinh lý bình thường, không ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển của trẻ trong giai đoạn sơ sinh.

Nhược điểm:

• Nếu vệ sinh tay không đảm bảo có thể làm tăng nguy cơ đưa vi khuẩn vào miệng trẻ.
• Dễ khiến cha mẹ hiểu nhầm là dấu hiệu đói, dẫn đến việc đánh thức trẻ không cần thiết.
• Không nên can thiệp hoặc ngăn cản quá mức vì có thể làm trẻ khó chịu và quấy khóc.

Ngủ nhưng miệng vẫn cười

Ngủ nhưng miệng vẫn cười là hiện tượng trẻ sơ sinh mỉm cười trong lúc ngủ. Đây không phải là một tư thế ngủ, mà là biểu hiện sinh lý liên quan đến sự phát triển của hệ thần kinh trung ương.

Hiện tượng này thường xảy ra khi não bộ của trẻ đang hoạt động trong giấc ngủ, đặc biệt là ở giai đoạn ngủ nông. Việc mỉm cười khi ngủ hoàn toàn bình thường và không phản ánh trạng thái cảm xúc hay giấc mơ của trẻ.

Ưu điểm:

• Là dấu hiệu sinh lý bình thường trong quá trình phát triển của trẻ sơ sinh.
• Không ảnh hưởng đến sức khỏe, hô hấp hay chất lượng giấc ngủ của trẻ.
• Không cần can thiệp hay điều chỉnh khi xảy ra.

Nhược điểm:

• Không phải là tư thế ngủ nên không có nhược điểm về mặt an toàn hay sức khỏe.
• Có thể khiến cha mẹ lo lắng hoặc hiểu nhầm nếu chưa có kiến thức đầy đủ.

Đâu là tư thế ngủ của trẻ sơ sinh tốt và an toàn nhất?

Qua phân tích các tư thế ngủ của trẻ sơ sinh, có thể khẳng định tư thế nằm ngửa là lựa chọn tốt và an toàn nhất đối với phần lớn trẻ trong những tháng đầu đời. Khi nằm ngửa, lưng trẻ áp sát bề mặt đệm, đường thở được giữ thông thoáng, hạn chế nguy cơ tắc nghẽn hô hấp và không gây chèn ép lên tim, phổi.

Nhiều nghiên cứu cho thấy, việc cho trẻ sơ sinh ngủ ngửa có thể giảm hơn 50% nguy cơ mắc hội chứng đột tử ở trẻ sơ sinh (SIDS) so với các tư thế ngủ khác. Đây cũng là tư thế được các tổ chức y tế và chuyên gia nhi khoa khuyến cáo áp dụng ngay từ khi trẻ mới chào đời.

Để đảm bảo an toàn tối đa, cha mẹ nên cho trẻ nằm ngửa trên bề mặt phẳng, cứng vừa phải, không sử dụng gối cao, không đắp chăn dày và không để đồ vật che quanh mặt trẻ. Bên cạnh đó, việc thay đổi nhẹ hướng quay đầu của trẻ trong mỗi giấc ngủ sẽ giúp hạn chế tình trạng bẹp đầu mà vẫn giữ được tư thế ngủ an toàn.

Bí quyết giúp trẻ có giấc ngủ ngon và sâu giấc?

Tạo thói quen ngủ

Trẻ sơ sinh cần một nhịp sinh hoạt ổn định để hình thành đồng hồ sinh học. Việc cho trẻ ngủ vào khung giờ tương đối cố định mỗi ngày giúp cơ thể trẻ quen dần với chu kỳ ngủ thức, từ đó dễ đi vào giấc ngủ hơn và ngủ sâu hơn. Các hoạt động trước giờ ngủ nên được thực hiện nhẹ nhàng, lặp lại đều đặn như tắm nước ấm, thay tã, massage hoặc nghe âm thanh dịu nhẹ để giúp trẻ thư giãn và nhận biết thời điểm nghỉ ngơi.

Không mặc nhiều áo khi ngủ

Mặc quá nhiều quần áo hoặc quấn chăn dày khiến cơ thể trẻ bị nóng, dễ đổ mồ hôi và gây khó chịu trong lúc ngủ. Điều này làm trẻ dễ tỉnh giấc, ngủ chập chờn và không sâu giấc. Trang phục khi ngủ cần thoáng, thấm mồ hôi tốt và phù hợp với nhiệt độ phòng. Nguyên tắc là giữ ấm vừa đủ, tránh để trẻ bị quá nóng hoặc quá lạnh.

Không để trẻ nằm võng, đệm quá mềm

Võng và đệm mềm có thể tạo cảm giác êm ái nhưng lại tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến cột sống và hô hấp của trẻ sơ sinh. Bề mặt ngủ quá mềm có thể làm đầu và cổ trẻ bị lún sâu, gây cản trở đường thở. Trẻ sơ sinh nên ngủ trên bề mặt phẳng, chắc chắn và ổn định để đảm bảo an toàn và hỗ trợ tư thế ngủ đúng.

Bổ sung DHA, D3K2 cho bé

DHA hỗ trợ phát triển não bộ, trong khi vitamin D3K2 giúp hấp thu canxi, tăng cường sự phát triển xương và răng. Khi trẻ được bổ sung đầy đủ các dưỡng chất cần thiết theo chỉ định y tế, cơ thể phát triển tốt hơn, từ đó giấc ngủ cũng ổn định hơn. Việc bổ sung cần đúng liều lượng, đúng độ tuổi và không tự ý sử dụng khi chưa có tư vấn của bác sĩ.

Sử dụng các mẹo dân gian

Một số mẹo dân gian như dùng gối lá đinh lăng, để tỏi đầu giường hay buộc cành dâu tằm thường được truyền miệng với mục đích giúp trẻ ngủ ngon. Tuy nhiên, các biện pháp này chưa có bằng chứng khoa học rõ ràng. Nếu áp dụng, cha mẹ cần đặt yếu tố an toàn lên hàng đầu, không để vật lạ gần mặt trẻ và không thay thế các khuyến cáo y khoa đã được chứng minh hiệu quả.

Tư thế ngủ của trẻ sơ sinh là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến sức khỏe, sự phát triển và mức độ an toàn của trẻ trong những năm đầu đời. Trong số các tư thế phổ biến, ngủ ngửa vẫn là lựa chọn tốt và an toàn nhất. Kết hợp tư thế ngủ đúng với môi trường ngủ phù hợp và thói quen sinh hoạt khoa học sẽ giúp bé có giấc ngủ ngon, sâu giấc và phát triển khỏe mạnh. Mọi thông tin thắc mắc vui lòng liên hệ với Quaycuichobe.com qua thông tin dưới đây:

• Địa chỉ: Số 28 Ngõ Đìa 3 Đường Quốc lộ 23B, Thôn Đìa, Xã Nam Hồng, Đông Anh, Hà Nội
• Website: https://quaycuichobe.com/
• Hotline: 0978 812 258
• Email tư vấn bán hàng: sales@quaycuichobe.com
• Email chăm sóc khách hàng: cskh@quaycuichobe.com